Có người đọc được trên mạng câu này: "Holding onto anger is like drinking poison and expecting the other person to die"
Có thể tạm dịch từ tiếng Anh sang tiếng Việt như sau: "Nuôi giận là tự uống thuốc độc, rồi mong chờ cho kẻ ta giận phải chết"
Phật tử cho rằng câu châm ngôn ấy xuất xứ từ Đức Phật Thích Ca.
Một nguồn khác cho rằng câu ấy do Nelson Madela.
Đúng ra, nguyên gốc không phải là "anger - giận" mà là "resentment - hận".
Resentment lấy từ gốc Latin: Re (nhấn mạnh) + sentire (cảm xúc) = re-sentir = cảm xúc mạnh hoặc cảm động mạnh. Thí dụ như "buồn quá, sầu quá, hay giận quá" đến mức độ hoá thành "cay đắng".
Chữ "hờn" không nhẹ đâu.
Mối Tội Đầu thứ Ba dạy:
- Hay nhịn chớ HỜN GIẬN.
"Hờn" là tội thì không nhẹ được.
Chữ "Hờn" đồng nghĩa với chữ "Hận" được viết như thế này:
恨 gồm chữ "tâm" với quẻ "Cấn" trong Bác Quái của Kinh Dịch. Quẻ "Cấn" có nghĩa là "ngăn cản, ngăn cấm."
Theo "thông diễn học" (hermeneutics), ta sẽ thấy chữ "hận" hay "hờn" tiếng Nôm có nghĩa là "con tim bị nghẽn lại hay tâm ta bị ngăn cản, tức bị ức, chừng như một quả mìn nổ chậm". Đó là tượng hình hay ý nghĩa của chữ "hờn".
Nên nhớ: "Hờn" với "Hận" mang cùng một nghĩa. Gọi là "đồng nghĩa dị âm".
Nhiều người Việt bị lẫn lộn hai ý nghĩa khác nhau của cùng một chữ "hờn".
Tức là "Hờn" có hai nghĩa:
(1) 恨 hờn, tức là hận.
(2) 侅 hờn, cũng đọc là "hời" tức là "hời hợt".
Hiển nhiên, khi đọc chữ "hờn" theo nghĩa "hời hợt" thì sẽ có ấn tượng "nhẹ nhàng" như "cong môi hay hờn" hoặc "hờn dỗi"!
Nhìn sâu vào chữ "hờn" theo nghĩa nôm là "hời hợt" thì ta sẽ thấy như sau:
侅 hờn hay hời, gồm hai chữ: nhân và hợi.
(1) 亻bộ nhân: người.
(2) 亥 hợi: Con giáp thứ 12, tức là "con heo, con lợn".
Như thế, theo thông diễn học, ta thấy người có tánh hay "hờn", nói cách khác, là "hời hợt" thì gây ấn tượng như "một người giống như heo". Heo thật sự rất hời hợt.
Vậy câu "cong môi hay hờn" chẳng khác gì "người hờn hợt hay chu chu cái miệng như con heo, con lợn".
Kết luận: hờn hợt hay hời hợt cũng chẳng nhẹ lắm đâu!
Vậy, "resentment" là "hận" hay "hờn".
Theo bần đạo, lời dạy của Đức Phật là "chớ hờn giận hay hận bất kì ai. Vì hận giống như uống thuốc độc rồi lại ngồi chờ cho kẻ ta hận phải chết".
Ý của ngài là đừng có làm việc ngu xuẩn.
Tục ngữ Việt ta rất hay, thay vì nói dài dòng, thì chỉ tắt một lời:
"No mất ngon,
Giận mất khôn."
Giận mất khôn, tức là "ngu".
Không cần dài dòng văn tự như bần đạo giải thích.
Chỉ cần nhớ: "giận là ngu."
Thế là đủ.
Pax Christi
